Wymiary powierzchni, geometria, ekspozycja i zachowanie podłoża decydują o konieczności i rozmieszczeniu szczelin dylatacyjnych do płytek. Uwaga wzrasta przede wszystkim przy dużych powierzchniach i przy układaniu wielkich formatów, w przestrzeniach zewnętrznych oraz w posadzkach wykonanych na jastrychach ogrzewanych.
Na zewnątrz bezpośrednie nasłonecznienie, wahania temperatury, mróz i zmiany klimatyczne poddają system ostrzejszym warunkom. Dylatacje w posadzkach zewnętrznych należy zatem oceniać w relacji do orientacji, geometrii pól, wymiarów powierzchni i warunków ekspozycji. Posadzka silnie nasłoneczniona lub rozwinięta nieregularnie może bowiem wymagać innego prowadzenia ruchów niż powierzchnia wewnętrzna w warunkach bardziej stabilnych.
W posadzkach z ogrzewaniem płaszczyznowym prawidłowe rozmieszczenie dylatacji nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ cykle termiczne oddziałują bezpośrednio na jastrych. Rozmieszczenie instalacji, dylatacje obecne w podkładzie i schemat płytek trzeba odczytywać łącznie, unikając projektowania okładziny ceramicznej jako warstwy niezależnej.
W tym konkretnym kontekście, jako orientacyjne odniesienie, można przewidzieć pola rzędu 20–25 m², oddzielone dylatacjami o szerokości nie mniejszej niż 5 mm, wykonanymi w jastrychu i przeniesionymi do posadzki. Wartości te nie stanowią reguły obowiązującej dla każdej posadzki: częstotliwość, położenie i szerokość dylatacji należy określić w zależności od konfiguracji jastrychu, geometrii powierzchni, formatu płytek oraz konkretnych warunków układania.
Co ile metrów należy przewidzieć dylatacje w posadzce? To częste pytanie, ale odległości nie da się określić jedną wartością liniową ważną w każdej sytuacji. Poprawniej jest myśleć polami, ponieważ powierzchnia kwadratowa, długi wąski korytarz czy obszar przerwany filarami i otworami rozkładają ruchy w odmienny sposób.
Ta sama zasada dotyczy głębokości. Dylatacja obejmująca jastrych i przestrzeń ruchu przewidziana wyłącznie w okładzinie nie mają tej samej konfiguracji: należy uszanować warstwę, którą dylatacja ma przerwać, oraz geometrię przewidzianą dla materiału elastycznego lub zastosowanego profilu. Wypełnienie przestrzeni klejem albo sztywną zaprawą spoinującą zniweczyłoby natomiast jej zdolność do przejmowania ruchu.